20 Փտր 2017

Ամուլսարի աշխատանքային խմբի հերթական հանդիպումը

Սույն թվականի փետրվարի 17-ին տեղի ունեցավ Ամուլսարի հիմնախնդիրների աշխատանքային խմբի հերթական հանդիպումը, որին մասնակցեցին Հանուն կայուն մարդկային զարգացման ասոցիացիայի, Հայաստանի կանաչների միության, էկոլոգիական ակադեմիայի, Հայկական բնապահպանական ճակատի, Հասարակական էկոլոգիական միության և Civil Voice կազմակերպության ներկայացուցիչները: 

Քննարկվեցին հիմնահարցին վերաբերվող մի շարք խնդիրներ, որոնց վերաբերյալ կողմերը եկան ընդհանուր որոշումների: 

19 Փտր 2017

ԴԻՐՔՈՐՈՇՈՒՄԱՅԻՆ ՓԱՍՏԱԹՈւՂԹ Ամուլսարի ոսկեբեր քվարցիտների հանքավայրի շահագործման վերաբերյալ

2012թ․ «Լիդիան Արմենիա» ՓԲ ընկերությունը ՀՀ Էներգետիկայի և բնական պաշարների նախարարության հետ ստորագրել է պայմանագիր՝ ՀՀ Վայոց Ձորի մարզի Ամուլսարի ոսկեբեր քվարցիտների հանքավայրի շահագործման վերաբերյալ, որը վերանայվել և փոփոխվել է՝ 2014 և 2016 թվականներին։ Ամուլսարի հանքավայրի շահագործման խնդիրը մեծ արձագանք է ստացել ամբողջ երկրում։ Կատարվել են հետազոտություններ, ստորագրվել են բազում հայտարարություններ, պահանջներ, տեղի են ունեցել բազմաթիվ ակցիաներ։

Կիսելով հանքի շահագործման արդյունքում բացասական ազդեցությունների վերաբերյալ հանրության անհանգստությունն ու ընկերության նկատմամբ անվստահությունը, «Civil Voice» հասարակական կազմակերպությունն իրականացրել է «Լիդիան Արմենիա» ընկերության և ՀՀ համապատասխան պետական մարմինների կողմից ներկայացված փաստաթղթերի և ուսումնասիրությունների մի մասի վերլուծություն, որի արդյունքում ի հայտ են բերվել հետևյալ կարևորագույն սկզբունքային թերություններն ու բացթողումները․

  1. Մակերևույթային ջրերի հետազոտության մասով թերություններ:
  • Ամուլսարի հանքավայրի արդյունահանման ՇՄԱԳ-ում բացակայում են Արփա, Դարբ, Որոտան գետերի և դրանց վտակների էկոհամակարգերի ջրաձևաբանության, հատակային նստվածքների կառուցվածքի ու բաղադրության, ջրակենսաբանական վիճակի (հատակային մակրոանողնաշարավորների) հետազոտություններն ու ներկայիս ելակետային վիճակի գնահատականները:
  • Մոնիտորինգի ծրագրում բացակայում են որակի դինամիկայի գնահատման համար անհրաժեշտ՝ գետերի ջրաձևաբանական, ջրակենսաբանական (հատակային մակրոանողնաշարավորների), հատակային նստվածքների կառուցվածքի ու բաղադրության մոնիտորինգային ենթածրագրերը։

Վերը նշված թերությունների վերացման նպատակով առաջարկվում է՝ մինչև հանքի հնարավոր բացումն իրականացնել վերը նշված մոնիտորինգային ենթածրագրերը և տալ ջրային էկոհամակարգերի հնարավոր փոփոխությունների գիտականորեն հիմնավորված կանխատեսումային սցենարն ու գնահատականները:

  1. Բուսական աշխարհի և մշակաբույսերի մասով թերություններ:
  • ՇՄԱԳ-ում բացակայում են մշակաբույսերի և բնակչության կողմից օգտագործվող վայրի պտուղների, հատապտուղների, խոտաբույսերի քիմիական բաղադրության հետազոտությունների տվյալներն ու գնահատականները, հանքավայրի շահագործման դեպքում հնարավոր բացասական ներգործության էֆեկտների վերլուծությունները և գնահատումները այդ բույսերի քիմիական բաղադրության, բերքի որակի և քանակի վրա: Մշակաբույսերի և մարդու կողմից օգտագործվող վայրի բույսերի քիմիական աղտոտումը կարող է ունենալ էկոլոգիական, սոցիալական, տնտեսական և, որն ամենակարևորն է՝ խիստ բացասական առողջապահական հետևանքներ ազդակիր համայնքների բնակչության համար: Այն նույնիսկ էապես կարող է նվազեցնել հանքավայրի շահագործման արդյունքում սպասվելիք սոցիալ-տնտեսական դրական սպասելիքները:

Վերը նշված թերությունների վերացման նպատակով առաջարկվում է՝ մինչև հանքի հնարավոր շահագործումն ուսումնասիրել ազդակիր բնակավայրերում և հարակից տարածքներում մշակաբույսերի և բնակչության կողմից օգտագործվող վայրի բուսատեսակների քիմիական բաղադրությունը և ֆիքսել առկա վիճակը՝ հետագայում ընտրված բուսատեսակների քիմիական բաղադրության վերահսկողական մոնիտորինգ իրականացնելու նպատակով, ինչը թույլ կտա բացահայտել օգտագործվող բույսերի բերքի քանակի կամ որակի անկման, էկոհամակարգային ծառայությունների հնարավոր նվազման պատճառներն ու կապը հանքավայրի շահագործման հետ, անհրաժեշտության դեպքում գնահատել առաջացող վնասները, մշակել դրանց վերականգման կամ արդարացի փոխհատուցման համապատասխան պլաններն ու սխեմաները:

  1. Ջերմուկի հանքային ջրերի բաղադրության վրա հանքավայրի շահագործման հետևանքով հնարավոր բացասական ազդեցության հետ կապված թերություններ։
  • Նախագծային և ազդեցության գնահատման փաստաթղթերում ներկայացված են իզոտոպային հետազոտությունների տվյալներ (երեք տարրերի՝ ջրածին, ածխածին և թթվածին), համաձայն որոնց Ջերմուկի հանքային աղբյուրները կապված չեն հանքավայրի գոտու ստորգետնյա և մակերևույթային ջրերի հետ: Համաձայն կազմակերպության փորձագետների վերլուծության, ՇՄԱԳ-ում ներկայացված այս եզրակացությունը հիմնավոր չէ, քանի որ օգտագործված մեթոդը չի կարող լիարժեք կերպով ապացուցել դա:

Հաշվի առնելով Ջերմուկի հանքային ջրերի կարևորությունն ու անգնահատելի արժեքը Հայաստանի Հանրապետության, հայ ժողովրդի ներկա և ապագա սերունդների համար, գտնում ենք, որ անհրաժեշտ է իրականացնել կրկնակի հետազոտություններ առաջատար գիտական կենտրոններում կիրառվող այլ իզոտոպներով ու հասանելի այլ մեթոդներով, օրինակ՝ հազվագյուտ տարրերի հարաբերությունների մեթոդով:

Անհրաժեշտ ենք համարում նշել նաև, որ թե՛ ընկերության կողմից իրականացված, և թե՛ առաջարկվող անհրաժեշտ այլ իզոտոպներով ու հասանելի այլ մեթոդներով իրականացվելիք հետազոտությունների արդյունքները միևնույն է վերաբերվում են և վերաբերվելու են հանքավայրի տարածքի ներկայիս՝ մինչև հանքավայրի շահագործումն առկա՝ ելակետային վիճակին:

Կարևորագույն խնդիր է հանդիսանում այն հանգամանքը, որ այս պահին Ջերմուկի հանքային ջրերի և հանքավայրի գոտու ջրերի միջև կապի «բացակայությունը» դեռևս չի նշանակում, որ հանքավայրի շահագործումը սկսելուց հետո՝ երբ տեղի կունենան հողային աշխատանքներ, ապարների և հողաշերտերի տեղաշարժեր, հարյուրավոր հեկտարներով տարածքների արտաքին բնական ծածկույթների և լանդշաֆտների փոփոխություններ, պայթեցումներ, տարիներ շարունակ հազարավոր տոննաներով քիմիական միացությունների օգտագործում տեղանքում, կապ չի առաջանա ջրային մարմինների միջև և Ամուլսարի գոտու ջրային մարմիններից դեպի Ջերմուկի հանքային ջրային մարմին ջրերի ներթափանցում տեղի չի ունենա: Հետևաբար ընկերությունը պարտավոր է գիտականորեն հիմնավորված հաշվարկային մոդելների կիրառմամբ ցույց տալ, որ հանքի շահագործման ընթացքում, ինչպես նաև դրա հետևանքով երբևէ, թեկուզև հանքի շահագործումը սկսելուց հիսուն տարի հետո, Ջերմուկի հանքային ջրերի հանքավայրի վրա որևէ ազդեցությունը բացառվում է:

Վերը նշված թերությունների վերացման նպատակով առաջարկվում է՝

Մինչև հանքի հնարավոր շահագործումն իրականացնել գիտական ծրագիր՝ որի շրջանակներում կստեղծվի Ջերմուկի հանքային ջրերի հանքավայրի և Ամուլսարի գոտու ջրային մարմինների միջև փոխազդեցության գիտականորեն հիմնավորված հաշվարկային մոդել և դրա կիրառմամբ ցույց կտրվի, որ հանքի շահագործման ընթացքում և հետագայում Ջերմուկի հանքային ջրերի վրա որևէ ազդեցությունը բացառվում է:

Մինչև հանքավայրի հնարավոր շահագործումը ընկերության կողմից ՀՀ-ում ստեղծել իզոտոպային հարաբերությունների մասս-սպեկտրաչափական հետազոտությունների լաբարատորիա, որի հիմնական նպատակը և գործառույթը կլինի Ջերմուկի հանքային և Ամուլսարի հանքավայրի գոտու ջրերի միջև փոխազդեցության և կապի բացահայտումը:

Մինչև հանքավայրի հնարավոր շահագործումն իրականացնել Ջերմուկի հանքային և Ամուլսարի գոտու ջրերի բաղադրության և փոխադարձ կապի ուսումնասիրության հատուկ մոնիտորինգային ծրագիր՝ օգտագործելով առնվազն երկու՝ իզոտոպային հարաբերությունների և տարրերի հարաբերությունների անալիզների մեթոդները:

Լաբորատորիայի աշխատանքներն ու հատուկ մոնիտորինգային ծրագիրը պետք է իրականացվեն ՀՀ պատասխանատու պետական մարմինների ու գիտահետազոտական կառույցների մասնակցությամբ, իսկ ստացված արդյունքները հասանելի լինեն հասարակությանը:

  1. Սևանա լճի ջրհավաք ավազանի ջրերի բաղադրության վրա Ամուլսարի հանքավայրի շահագործման հետևանքով հնարավոր բացասական ազդեցության հետ կապված թերություններ ։
  • Շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության գնահատման փաստաթղթերում ընկերությունը ներկայացրել է տվյալներ, համաձայն որոնց` Ամուլսարի հանքավայրի շահագործման հետևանքով Սևանա լճի ջրհավաք ավազանի մաս կազմող Կեչուտի և Սպանդարյանի ջրամբարների ջրերի վրա ազդեցություն չի լինի: Սակայն ներկայացված տվյալները վերաբերում են ներկայիս` մինչև հանքավայրի շահագործումը՝ ելակետային վիճակին: Մինչև հանքավայրի շահագործումը Կեչուտի և Սպանդարյանի ջրամբարների ջրերի և Ամուլսարի գոտու մակերևույթային ու ստորերկրյա ջրերի միջև կապի բացակայությունը դեռևս միանշանակ չի նշանակում, որ հանքավայրի շահագործումը սկսելուց հետո ջրային մարմինների միջև կապ չի առաջանա և Ամուլսարի գոտու ջրային մարմիններից դեպի Կեչուտի և Սպանդարյանի ջրամբարներ և դրանց միջոցով Սևանա լիճ աղտոտված ջրերի ներթափանցում տեղի չի ունենա:

Նշված թերությունների վերացման նպատակով առաջարկվում է՝ մինչև Ամուլսարի հանքավայրի հնարավոր շահագործումը իրականացնել Սևանա լճի ջրհավաք ավազանի (Կեչուտի և Սպանդարյանի ջրամբարներ) ջրերի բաղադրության հատուկ մոնիտորինգային ծրագիր՝ ներառելով իզոտոպային հարաբերությունների և հազվագյուտ տարրերի հարաբերությունների մեթոդները:

Հիմնվելով վերոնշյալի վրա «Civil Voice» բնապահպանական սոցիալական հասարակական կազմակերպությունը հայտարարում է Ամուլսարի ոսկեբեր քվարցիտների հանքավայրի շահագործման վերաբերյալ իր պաշտոնական դիրքորոշումը

  1. Հաշվի առնելով վերհանված խնդիրները, դրանց կարևորությունը ՀՀ բնության, բնակչության, տնտեսության և ընդհանրապես գոյության համար, «Civil Voice» հասարակական կազմակերպությունը հանքի շահագործումը համարում է անթույլատրելի, իսկ շահագործման հարցի քննարկումը համարում է անարդյունավետ՝ մինչև առաջ քաշված թերությունների վերացումն ու խնդիրների լուծումը հանքարդյունաբերողի կողմից։
  2. Հանքավայրի շահագործման հարցը կարող է քննարկվել միայն այն դեպքում, եթե բավարարված լինեն հետևյալ կետերը
    1. նշված թերությունների վերացման արդյունքում տվյալների վերլուծությունը պետք է ապացուցի հանքի շահագործման արդյունքում Ջերմուկի հանքային ջրերի հանքավայրի և Սևանա լճի վրա որևէ ազդեցության բացառումը, իսկ նշված մյուս ուղղություններով՝ հնարավոր վնասների բացակայությունը, կամ դրանց ցածր, կառավարելի և դարձելի մակարդակը;
    2. Ջերմուկի հանքային ջրերի հանքավայրի և Սևանա լճի վրա որևէ ազդեցության բացառման, իսկ նշված մյուս ուղղություններով՝ վնասների ցածր մակարդակի ապացուցման դեպքում հանքարդյունաբերողը պարտավոր է հանրային և փորձագիտական քննարկման ներկայացնել ազդեցության նվազեցման, չեզոքացման նոր ծրագիր, որը պետք է անցնի հատուկ քննարկում և ստանա գիտականորեն հիմնավորված հաստատում։
  3. Հանքի հնարավոր շահագործման դեպքում հանքի շահագործման արդյունքում շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության ընթացիկ մոնիտորինգը (լաբորատոր, դաշտային և ծրագրային) պետք է իրականացվի ՀՀ պատկան մարմինների կողմից, գիտահետազոտական կառույցների և քաղաքացիական հասարակության մասնակցությամբ՝ համապատասխան մասնագիտական մակարդակի կազմված ծրագրով։

 

 

«Civil Voice»

բնապահպանական սոցիալական

հասարակական կազմակերպություն

08 Փտր 2017

Աշխատանքային հանդիպում Բնապահպանության նախարարությունում

Սույն թվականի փետրվարի 7-ին ՀՀ բնապահպանության նախարարությունում տեղի  ունեցավ «Շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության գնահատման և փորձաքննության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին ՀՀ օրենքի նախագծի և «Հիմնադրույթային փաստաթղթի ռազմավարական էկոլոգիական գնահատման իրականացման կարգը» մշակող աշխատանքային խմբի հերթական նիստը: Օրինագծերի և ենթաօրենսդրական նորմատիվ իրավական ակտի մշակմանը մասնակցել են ՀՀ բնապահպանության նախարարության մասնագետները,  Civil Voice ՀԿ փորձագետ Արթուր Համբարձումյանը, ներկայացուցիչ Բաբկեն Հարությունյանը,  և «Գիտակցիր իրավունքդ» ՀԿ ներկայացուցիչ Լուսինե Թասալյանը: ‹‹Շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության փորձաքննական կենտրոն›› ՊՈԱԿ-ի մասնագետ Ազգանուշ Դռնոյանը տեղեկացրեց, որ Civil Voice հասարակական կազմակերպությունից ստացած առաջարկների հիմնական մասն ընդունվել է աշխատանքային խմբի կողմից: Civil Voice ՀԿ –ն կուսումնասիրի նախագծում առկա այլ փոփոխությունները և կներկայացնի առաջարկներ։

06 Փտր 2017

«Լիճքվազ» ՓԲԸ-ն խոստանում է հավաստիացնել

Սույն թվականի փետրվարի 1-ին Մեղրի քաղաքում տեղի ունեցավ «Լիճքվազ» ՓԲԸ-ի կողմից ներկայացված ՀՀ Սյունիքի մարզի Լիճքվազ-Թեյի ոսկու հանքավայրի շահագործման շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության նախնական գնահատման հայտի և փորձաքննական գործընթացի վերաբերյալ հանրային քննարկումը։ Civil Voice կազմակերպության ներկայացուցիչները մասնակցեցին քննարկմանը։ Քննարկման ընթացքում բարձրացվեցին արդյունահանված հանքաքարի մշակման վայրի և եղանակի, հանքաքարի արդյունահանման համար անհրաժեշտ խմելու և տեխնիկական ջրերի քանակների, Մեղրիգետին վերաբերվող հարցերը ինչպես նաև սոցիալական ծրագրերի իրականացման հետ կապված մի շարք հարցեր։

Խնդիր դրվեց, որ ընդերքօգտագործողը կատարի փաստացի իրավիճակի ուսումնասիրում և գնահատի իրական ռիսկերը, որոնք կառաջանան հանքավայրը շահագործելու ընթացքում, ինչպես նաև հստակ ձևակերպի և ներկայացնի հանքի շահագործման մոնիտորինգային ծրագիրը։

Civil Voice-ը, օրենքով սահմանված կարգով, ՇՄԱԳ փորձաքննության տեխնիկական առաջադրանքի բովանդակության լրացման վերաբերյալ պաշտոնական գրություն է ներկայացրել ՀՀ Բնապահպանության նախարարությանը կից «Շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության փորձաքննական կենտրոն» ՊՈԱԿ-ին, որտեղ տեղ են գտել հանքի շահագործման վերաբերյալ հարցերը և առաջարկները։

Մանրամասները կից տեսանյութում.

https://www.youtube.com/watch?v=FzosD85szqE

Civil Voice

Հասարակական ձայնը միասին դարձնենք գործոն

Թոփ լուրեր

Ամսվա տեսանյութերը

Civil Voices տեսանյութեր